Nhật Bản: trung tâm daycare giảm, xu hướng chăm sóc tại nhà lên ngôi
Số cơ sở chăm sóc ban ngày ở Nhật giảm 3 năm liên tiếp, đóng cửa tăng mạnh năm 2025. Aging in place và mô hình Aoi Care cho thấy xu hướng mới.
Theo thống kê của Bộ Y tế – Lao động – Phúc lợi Nhật Bản, số cơ sở chăm sóc ban ngày (day service) cho người cao tuổi đã giảm 3 năm liên tiếp tính đến 2025, số cơ sở đóng cửa năm 2025 tăng hơn 35%. Song song, Nhật đẩy mạnh 'aging in place' – già đi tại chính ngôi nhà mình – và các mô hình như Aoi Care, nơi người già được giao việc thay vì chỉ được phục vụ.
Những con số đáng chú ý tại Nhật Bản
- Số cơ sở day service giảm 3 năm liên tiếp: Dữ liệu công bố tháng 7/2025 cho thấy cả nước Nhật còn khoảng 42.656 cơ sở chăm sóc ban ngày, ít hơn năm trước 362 cơ sở. Nhóm cơ sở nhỏ trong cộng đồng giảm mạnh nhất.
- Đóng cửa tăng mạnh: Theo Tokyo Shoko Research, số cơ sở chăm sóc ban ngày ngừng hoạt động, giải thể năm 2025 là 95, tăng 35,7% so với năm trước; ngoài ra còn 45 vụ phá sản.
- Dịch vụ tại nhà thì thiếu người làm: Toàn ngành ghi nhận 176 vụ phá sản; riêng mảng chăm sóc tại nhà chiếm 91 vụ, chủ yếu do thiếu nhân lực và cắt giảm mức chi trả.
- Chăm sóc y tế tại nhà tăng đều: Số trạm điều dưỡng tại nhà cung cấp dịch vụ phòng ngừa đã tăng từ 12.100 (2020) lên khoảng 17.500 (2024).
Đọc đúng những con số này: Nhật Bản không "bỏ" trung tâm ban ngày, nhưng mô hình này đã bão hòa, trong khi nhu cầu được chăm sóc ngay tại nhà tiếp tục tăng nhanh hơn khả năng đáp ứng.
'Aging in place' – già đi tại chính ngôi nhà của mình
Aging in place là định hướng giúp người cao tuổi sống lâu nhất có thể trong ngôi nhà, khu phố quen thuộc, với dịch vụ y tế – chăm sóc tìm đến tận nơi. Người già ở nhà mình ít bị xáo trộn tâm lý, giữ được thói quen, các mối quan hệ, và chi phí xã hội thấp hơn nhiều so với cơ sở nội trú.
Aoi Care: người già được 'giao việc', không bị ỉ lại
Aoi Care tại Fujisawa do ông Tadasuke Kato sáng lập, nổi tiếng với triết lý: luôn có vai trò cho người cao tuổi. Người già tham gia việc nhà hằng ngày: nấu ăn, nhặt rau, pha trà; tự lên kế hoạch hoạt động; trẻ em trong khu phố ghé qua chơi cùng. Thông điệp cốt lõi: chăm sóc quá mức làm người già mất dần khả năng; được làm việc giúp họ giữ vận động và lòng tự trọng.
Bài học quý giá cho Việt Nam
Văn hóa Việt gắn chặt với việc ông bà sống ở nhà cùng con cháu. Việt Nam có cơ hội đi thẳng vào mô hình chăm sóc tại nhà + rèn luyện chủ động. Đây chính là hướng đi của ANTCARE: Dịch vụ tìm đến nhà (Trợ lý theo dõi sức khỏe, Đồng hành đi khám) kết hợp bộ rèn luyện từ vật liệu tự nhiên (dây bèo, nan, gỗ cao su) để người già có việc làm mỗi ngày.
Câu hỏi thường gặp
Aging in place là gì?
Là định hướng giúp người cao tuổi sống lâu nhất có thể tại nhà và cộng đồng của mình, với dịch vụ y tế, chăm sóc được đưa đến tận nơi.
Aoi Care có phải là một loại hình dịch vụ ở Nhật không?
Aoi Care là tên một đơn vị cụ thể ở Fujisawa, nổi tiếng với triết lý để người cao tuổi tham gia việc hằng ngày và giao lưu nhiều thế hệ.
Vì sao trung tâm ban ngày ở Nhật giảm?
Do thị trường bão hòa, thiếu nhân lực, chi phí tăng và chính sách ưu tiên chăm sóc tại nhà và cộng đồng.
Xu hướng này có phù hợp với Việt Nam?
Rất phù hợp, vì phần lớn người cao tuổi Việt Nam vẫn sống tại nhà cùng gia đình và mong muốn được già đi trong ngôi nhà của mình.
Lưu ý y tế (YMYL): Nội dung trên website mang tính chất tham khảo, hỗ trợ chăm sóc sức khỏe gia đình; không thay thế chẩn đoán, điều trị chuyên khoa của bác sĩ. Khi có tình huống khẩn cấp, vui lòng liên hệ ngay cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi 115.