Loãng xương là tình trạng xương mỏng, giòn, dễ gãy – thường không có triệu chứng cho đến khi ông bà bị gãy xương sau một cú ngã nhẹ, hay gặp nhất ở cổ xương đùi, cột sống và cổ tay. Phòng ngừa cần làm đồng thời hai việc: giữ xương chắc (canxi, vitamin D, vận động, điều trị theo chỉ định) và phòng té ngã (nhà an toàn, tập thăng bằng, rà soát thuốc gây chóng mặt).
Dấu hiệu loãng xương ở người cao tuổi
- Giảm chiều cao, lưng còng dần.
- Đau lưng âm ỉ hoặc đau đột ngột (có thể do lún xẹp đốt sống).
- Gãy xương sau va chạm nhẹ, ngã từ tư thế đứng.
Phụ nữ sau mãn kinh, người gầy, ít vận động, hút thuốc, uống rượu, dùng corticoid lâu ngày có nguy cơ cao. Bác sĩ có thể chỉ định đo mật độ xương (DEXA) để chẩn đoán.
Vì sao té ngã ở người già lại nguy hiểm?
Một cú ngã có thể gây gãy cổ xương đùi, chấn thương đầu, khiến ông bà phải nằm lâu, dẫn đến loét, viêm phổi, yếu cơ và mất khả năng tự đi lại. Nhiều người sau lần ngã đầu tiên trở nên sợ đi lại, ít vận động hơn – và lại càng dễ ngã.
Không vội kéo dậy. Kiểm tra xem ông bà có đau dữ dội ở hông, không cử động được chân, đầu bị va đập, nôn, lơ mơ hay không. Nếu có, giữ nguyên tư thế, giữ ấm và gọi 115.
Checklist nhà an toàn chống té ngã
| Khu vực | Việc nên làm |
|---|---|
| Nhà tắm, nhà vệ sinh | Thảm chống trơn, tay vịn cạnh bồn cầu và vòi sen, ghế ngồi tắm |
| Phòng ngủ | Giường vừa tầm (ngồi chân chạm đất), đèn ngủ, đèn cảm ứng trên đường đi vệ sinh |
| Lối đi | Dọn dây điện, thảm mép quăn, đồ đạc vướng víu; đủ ánh sáng |
| Cầu thang | Tay vịn hai bên, dán viền phản quang mép bậc |
| Bản thân ông bà | Dép đế chống trơn ôm gót, khám mắt, dùng gậy/khung tập đi nếu cần |
Giữ xương chắc khỏe cho người cao tuổi
- Đủ canxi từ thực phẩm: sữa, sữa chua, đậu phụ, cá nhỏ ăn cả xương, rau lá xanh đậm.
- Vitamin D: tắm nắng sáng sớm ngắn; bổ sung viên uống chỉ khi bác sĩ chỉ định.
- Tập thăng bằng và sức cơ: đi bộ, dưỡng sinh, đứng một chân có vịn – giảm nguy cơ ngã rõ rệt.
- Rà soát thuốc: thuốc ngủ, thuốc an thần, thuốc huyết áp có thể gây chóng mặt – hỏi bác sĩ khi ông bà hay choáng.
- Điều trị loãng xương đúng phác đồ nếu đã được chẩn đoán.
Dịch vụ "An tâm cửa nhà" của ANTCARE
Đội Kiến Nhà cửa của ANTCARE đến đánh giá rủi ro té ngã trong nhà, chỉ ra từng điểm nguy hiểm và đề xuất cách khắc phục phù hợp ngân sách gia đình, kết hợp dọn dẹp hỗ trợ. Kiến Y tế hướng dẫn ông bà bài tập thăng bằng theo chuẩn Senior Fitness trong các lượt thăm nhà định kỳ.
Câu hỏi thường gặp về loãng xương và té ngã
Người già có nên uống canxi mỗi ngày không?
Nên ưu tiên canxi từ thực phẩm. Việc uống viên canxi, vitamin D và liều lượng cần hỏi bác sĩ, vì bổ sung không đúng có thể gây táo bón hoặc ảnh hưởng thận ở một số người.
Gãy cổ xương đùi ở người già có nguy hiểm không?
Đây là chấn thương nặng, thường cần phẫu thuật sớm và phục hồi chức năng để ông bà sớm đi lại, tránh biến chứng do nằm lâu.
Làm sao biết ông bà có nguy cơ té ngã cao?
Ông bà đã từng ngã, đi lại loạng choạng, phải vịn đồ đạc, đứng dậy khó, dùng nhiều thuốc hoặc nhìn kém là những dấu hiệu nguy cơ cao, nên được đánh giá và can thiệp sớm.
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.