Khi trời chuyển lạnh, mạch máu co lại và máu đặc hơn, khiến huyết áp dễ tăng và nguy cơ đột quỵ cao hơn, nhất là ở người cao tuổi có bệnh nền. Gia đình nên đo huyết áp cho bố mẹ đều đặn, giữ ấm buổi sáng sớm và đêm, và gọi cấp cứu 115 ngay khi thấy dấu hiệu méo miệng, nói khó, yếu tay chân.
Đột quỵ tăng bao nhiêu vào mùa lạnh?
Theo các bác sĩ thần kinh, vào các tháng lạnh nhất (tháng 11, 12, 1, 2), tỷ lệ đột quỵ có thể tăng khoảng 20–30% so với ngày thời tiết bình thường. Không chỉ cái lạnh, những ngày nhiệt độ giảm nhanh sau nắng nóng cũng làm số ca đột quỵ tăng trong 24–72 giờ sau đó.
Tổ chức Đột quỵ Thế giới và WHO hiện coi nhiệt độ cực đoan là yếu tố nguy cơ độc lập của bệnh tim mạch và đột quỵ. Miền Bắc thường đón các đợt không khí lạnh từ tháng 10, nên giai đoạn giao mùa là lúc gia đình cần chú ý sớm.
Vì sao người cao tuổi chịu ảnh hưởng nặng nhất?
- Mạch máu ở người lớn tuổi thường đã xơ cứng, lòng mạch hẹp, kém đàn hồi.
- Khi lạnh kéo dài, máu có xu hướng đặc hơn, chảy chậm hơn và dễ hình thành cục máu đông.
- Khả năng điều hòa thân nhiệt kém, nên cơ thể phản ứng chậm với thay đổi nhiệt độ đột ngột.
- Mùa lạnh người ta thường ít vận động, uống ít nước và ăn nhiều chất béo hơn.
Nguy cơ cao nhất rơi vào người có tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch hoặc từng bị cơn thiếu máu não thoáng qua.
Dấu hiệu đột quỵ cần nhớ (FAST / BE-FAST)
Các bác sĩ khuyến cáo đưa người bệnh đến cơ sở y tế có đơn vị đột quỵ ngay khi có một trong các dấu hiệu sau:
- B (Balance): Mất thăng bằng, chóng mặt đột ngột, đi loạng choạng.
- E (Eyes): Nhìn mờ hoặc mất thị lực một bên mắt.
- F (Face): Méo miệng, lệch một bên mặt, nụ cười méo mó.
- A (Arms): Yếu hoặc tê bì một bên tay, chân; không nhấc được tay lên.
- S (Speech): Nói khó, nói ngọng, líu lưỡi hoặc không hiểu lời người khác.
- T (Time): Thời gian là vàng! Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức.
"Giờ vàng" điều trị đột quỵ nhồi máu não thường là 4–4,5 giờ đầu sau khi khởi phát triệu chứng. Đến viện trong khoảng này, người bệnh có cơ hội được dùng thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp lấy huyết khối cơ học, giảm tối đa di chứng tàn phế. Tuyệt đối không cạo gió, chích máu đầu ngón tay hay cho uống thuốc dân gian: hãy gọi 115 ngay.
Cách theo dõi huyết áp cho bố mẹ tại nhà
- Đo vào cùng khung giờ mỗi ngày, ví dụ sáng sớm trước khi uống thuốc và buổi tối trước khi đi ngủ.
- Ngồi nghỉ tĩnh 5–10 phút, không nói chuyện khi đo, băng quấn bắp tay đặt ngang tim.
- Ghi lại kết quả vào sổ tay hoặc ứng dụng điện thoại, kèm triệu chứng bất thường nếu có.
- Mang sổ theo dõi khi đi tái khám định kỳ để bác sĩ điều chỉnh liều thuốc phù hợp.
- Tuyệt đối không tự ý ngừng hay thay đổi liều thuốc huyết áp khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Giữ ấm đúng cách trong những ngày chuyển lạnh
- Giữ ấm đầu, cổ, ngực và bàn chân bằng khăn quàng, tất ấm, nhất là sáng sớm và ban đêm.
- Khi thức dậy, nằm yên vài phút, ngồi dậy từ từ trên giường trước khi bước xuống sàn.
- Không tắm khuya, tắm nước ấm trong phòng kín gió, lau khô người nhanh trước khi mặc quần áo.
- Uống đủ 1.5 – 2 lít nước ấm mỗi ngày dù không khát; hạn chế rượu bia và thức ăn quá mặn.
- Duy trì vận động nhẹ nhàng trong nhà khi trời gió rét đậm.
ANTCARE hỗ trợ gia đình thế nào?
Nhiều gia đình biết cần đo huyết áp cho bố mẹ, nhưng con cái đi làm cả ngày nên khó duy trì liên tục. Với dịch vụ Trợ lý theo dõi sức khỏe, Kiến Y tế của ANTCARE đến nhà theo lịch để đo huyết áp, nhịp tim, đường huyết và hướng dẫn bài tập vận động nhẹ nhàng theo chuẩn Senior Fitness.
Các chỉ số được ghi chép qua từng lần thăm, giúp gia đình thấy rõ xu hướng và có dữ liệu mang theo khi đi khám. Khi cần tái khám, dịch vụ Đồng hành khám bệnh đưa ông bà đi và về an toàn.
Website: antcare.vn · Hotline tư vấn: 0969 032 360
Câu hỏi thường gặp
Huyết áp bao nhiêu thì người cao tuổi cần đi khám?
Ngưỡng huyết áp mục tiêu khác nhau tùy thể trạng và bệnh nền từng người. Hãy hỏi bác sĩ điều trị con số cụ thể cho bố mẹ. Nếu huyết áp tăng cao (tâm thu trên 180 mmHg) kèm đau đầu dữ dội, nôn ói, yếu tay chân, hãy đưa đi cấp cứu ngay.
Người cao tuổi có nên tập thể dục sáng sớm khi trời lạnh?
Không nên ra ngoài trời tập khi sương lạnh hoặc gió rét. Hãy lùi giờ tập khi trời đã có nắng ấm, hoặc tập các bài tập dưỡng sinh, co duỗi nhẹ nhàng trong phòng kín gió.
Chỉ người có bệnh nền mới cần lo đột quỵ?
Người có bệnh nền có nguy cơ cao nhất, nhưng đột quỵ có thể xảy ra ở bất kỳ ai khi thời tiết thay đổi đột ngột. Người cao tuổi chưa từng đo huyết áp nên kiểm tra định kỳ trước mùa đông.
Lưu ý y tế (YMYL): Bài viết mang tính thông tin, không thay thế chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ. Khi nghi ngờ đột quỵ, gọi 115 ngay.
Nguồn tham khảo: Bệnh viện Tâm Anh – Đột quỵ tăng 20–30% trong mùa lạnh · Người Đưa Tin – Rét đậm làm tăng nguy cơ đột quỵ · Vietbao – Mưa nắng thất thường kích hoạt cơn đột quỵ · Báo Hải Phòng – Người cao tuổi nhập viện vì đột quỵ